Grillowanie

grillowanie.md

Przeprowadzaj wywiad z użytkownikiem bez wytchnienia, aż osiągniecie pełne, wspólne zrozumienie. Odwzoruj ten proces jako drzewo decyzyjne: każda decyzja rozgałęzia się na kolejne decyzje, które od niej zależą.

Pracuj z drzewem sekwencyjnie. Granica decyzyjna (frontier) obejmuje decyzje, których warunki wstępne zostały już ustalone – pytania, które możesz zadać teraz, bez zgadywania odpowiedzi, których jeszcze nie znasz.

Zadawaj dokładnie JEDNO pytanie na raz. Nigdy nie łącz wielu pytań w jednej wiadomości. Ponumeruj pytanie i podaj swoją rekomendowaną odpowiedź, a następnie poczekaj na odpowiedź użytkownika przed przejściem dalej.

Formatuj każde pytanie w ten sposób: ❓ P[Numer] - <tytuł pytania>: <treść pytania, może mieć wiele akapitów, w tym opcje do wyboru>

➡️ <twoja rekomendowana odpowiedź>

Każda odpowiedź użytkownika modyfikuje drzewo: podjęte decyzje przesuwają granicę dalej i odblokowują pytania, które od nich zależały. Po otrzymaniu odpowiedzi zaktualizuj stan drzewa i zadaj kolejne odblokowane pytanie. Pytanie, którego odpowiedź zależy od innej, wciąż otwartej kwestii, musi poczekać na swoją kolej.

Ustalanie faktów to Twoje zadanie, nigdy użytkownika. Kiedy pytanie na granicy wymaga faktu ze środowiska (system plików, narzędzia itp.), użyj odpowiednich narzędzi/sub-agentów, aby go znaleźć – nie pytaj użytkownika o nic, co możesz sprawdzić samodzielnie. Nie blokuj się tym niepotrzebnie: tylko pytania bezpośrednio zależne od badanego faktu czekają na wynik eksploracji; w międzyczasie możesz przejść do innych niezależnych pytań. Decyzje należą do użytkownika: przedstawiaj mu je pojedynczo i czekaj na decyzję.

Sesja dobiega końca, gdy granica decyzyjna jest pusta: każda gałąź drzewa decyzyjnego została odwiedzona i nie pozostawiono żadnych ukrytych założeń. Nie podejmuj działań wykonawczych, dopóki użytkownik nie potwierdzi, że osiągnęliście pełne, wspólne zrozumienie.

❓ P1 - Cel tej sesji decyzyjnej: Czy celem ma być doprowadzenie Ontologii 3iM v0.1 do stanu zamkniętego metodologicznie, tak aby po zakończeniu można było bez dalszych założeń porównać ją z PRD i diagramami Roberta?

➡️ Moja rekomendacja: tak. Najpierw domykamy własną Ontologię 3iM v0.1; dopiero potem konfrontujemy ją z modelem implementacyjnym Roberta.

❓ P2 - Zakres Ontologii 3iM v0.1: Czy Ontologia 3iM v0.1 ma obejmować wyłącznie rzeczy istniejące w logice merytorycznej 3iM — obiekty, relacje, atrybuty, statusy i konstrukty pochodne — a wykluczyć z rdzenia Kartę, Wizard, API, AI, kwestionariusz, ekran aplikacji i inne elementy wdrożeniowe?

➡️ Moja rekomendacja: tak. Najpierw czysta ontologia domenowa 3iM; warstwę aplikacyjną dołączamy dopiero później jako osobny model implementacyjny.

Ontologia 3iM v0.1 — kompletne drzewo decyzyjne

P | Decyzja | Zależy od | Rekomendowane rozstrzygnięcie -- | -- | -- | -- P1 | Co budujemy? | — | Ontologię domenową 3iM v0.1, niezależną od aplikacji Roberta. P2 | Co wchodzi do rdzenia? | P1 | Tylko elementy istniejące w logice 3iM: obiekty, relacje, atrybuty, statusy i konstrukty pochodne. Karta, API, AI, Wizard, kwestionariusz itd. są poza rdzeniem. P3 | Co jest centralnym obiektem rozpoznania? | P2 | Stan rzeczy. Nie Karta, nie Sygnał, nie Syndrom i nie człowiek. P4 | Czym jest Sygnał? | P3 | Zdarzeniem wejściowym: „coś tu nie gra”. Wskazuje potrzebę rozpoznania Stanu rzeczy, ale niczego nie diagnozuje. P5 | Czym jest Uczestnik? | P2 | Encją będącą źródłem materiału i perspektywy, ale nie obiektem klasyfikacji osobowościowej. P6 | Czym jest Rola? | P5 | Kontekstową pozycją uczestnika względem badanego Stanu rzeczy, procesu i decyzji. P7 | Czym jest Perspektywa? | P5–P6 | Odrębnym obiektem kontekstowym: kto, z jakiej roli, przy jakim dostępie do Wiedzy i w jakim zakresie ujmuje Stan rzeczy. P8 | Co jest materiałem poznawczym? | P3 | Ślady praktyki: wypowiedzi, dokumenty, dane, decyzje, zachowania, pominięcia, wyniki, zapisy procesu itd. P9 | Czy Źródło i materiał to jedno? | P8 | Nie. Materiał jest konkretnym śladem; Źródło określa jego pochodzenie, autora, datę, wersję, zakres i możliwość weryfikacji. P10 | Czym jest Twierdzenie? | P8–P9 | Zdaniem mówiącym coś o Stanie rzeczy. Ma źródło, zakres i status epistemiczny. Nie jest automatycznie Wiedzą. P11 | Czym jest Wiedza? | P10 | Uporządkowany układ elementów Wiedzy/twierdzeń wraz z podstawami, zakresem, statusem i granicami. Nie pojedynczy worek „wszystko, co wiadomo”. P12 | Na jakim poziomie działa Relacja W/W? | P11 | Na konkretnym elemencie Wiedzy ↔ konkretnej Wartości, nie między „całą Wiedzą” a „całym systemem wartości”. P13 | Czym jest Wartość? | P3 | Kryterium ważności, pożądania, słuszności, pierwszeństwa albo dopuszczalnego kosztu. P14 | Deklarowana i respektowana — dwie klasy Wartości? | P13 | Nie. To status Wartości w określonym kontekście. Respektowanie trzeba rekonstruować z praktyki. P15 | Czy Wartości mogą pozostawać w relacji między sobą? | P13–P14 | Tak. To osobny porządek: Wartość ↔ Wartość: konflikt, pierwszeństwo, podporządkowanie, równoważenie. P16 | Czy relacja Wartość–Wartość to Relacja W/W? | P15 | Nie. Relacje W/W istnieją wyłącznie między Wiedzą i Wartościami. P17 | Czym są presja czasu, interes, bodziec, ograniczenie? | P13–P16 | Okolicznościami działania, nie Wartościami i nie Relacjami W/W. P18 | Czym jest Cel? | P13 | Odrębnym obiektem: pożądanym stanem lub kierunkiem. Cel może wynikać z Wartości, ale nie jest z nimi tożsamy. P19 | Czym dokładnie jest Relacja W/W? | P11–P16 | Relacją między elementem Wiedzy a Wartością pokazującą ich funkcjonalne oddziaływanie. Może być harmonijna, napięta, filtrująca, zastępująca itd. Nie ograniczamy jej do „Wartość blokuje Wiedzę”. P20 | Czy Relacja W/W jest jednokierunkowa? | P19 | Nie. Wartości mogą wpływać na użycie Wiedzy, a Wiedza może zmieniać wartościowanie i hierarchię Wartości. P21 | Czym jest Relacja wpływu? | P5–P6 | Osobną relacją opisującą, kto może wnieść Wiedzę, zakwestionować, zatrzymać, zdecydować lub zamknąć proces. Nie należy do Triady. P22 | Czym jest Odpowiedzialność? | P21 | Relacją Uczestnik/Rola ↔ Decyzja/Skutek, z określonym zakresem. Nie czwartym elementem Triady. P23 | Czym są Kody asocjacji? | P3–P7 | Kontrolowanymi sposobami ujmowania elementów Stanu rzeczy: Zdarzenie, Proces, Właściwość, Relacja. P24 | Do czego przypisujemy Kod? | P23 | Do ujęcia elementu Stanu rzeczy, nie do człowieka i nie ontologicznie do Karty. P25 | Czy jeden element może być ujmowany kilkoma Kodami? | P23–P24 | Tak. Kody są równorzędne i mogą współwystępować. P26 | Czym jest Problem? | P3, P13, P18 | Konstruktem pochodnym: Stan rzeczy rozpoznany jako istotnie niepożądany ze względu na Wartość, Cel albo przewidywany Skutek. P27 | Proces problemowy i Mechanizm problemowy — jedno? | P26 | Nie. Proces mówi, jak problem rozwija się w czasie. Mechanizm mówi, jakie zależności sprawiają, że powstaje, trwa lub wraca. P28 | Czym jest Hipoteza mechanizmu? | P27 | Proponowanym wyjaśnieniem mechanizmu, posiadającym jawne przesłanki i zakres. P29 | Czym jest Kontrhipoteza? | P28 | Nie osobną klasą. To Hipoteza pozostająca w relacji konkuruje_z wobec innej hipotezy. P30 | Co rozstrzyga między hipotezami? | P28–P29 | Materiał rozstrzygający: taki, którego wyniki różnicują przewidywania hipotezy i kontrhipotezy. P31 | Kiedy wolno mówić o Mechanizmie? | P28–P30 | Po zebraniu odpowiedniego materiału, sprawdzeniu alternatyw i wykazaniu zależności. Jeden sygnał nie wystarcza. P32 | Czy powtarzalność jest osobnym bytem? | P31 | Nie. Jest atrybutem/właściwością wzorca lub mechanizmu: częstotliwość, trwałość, wyjątki, przewidywalność. P33 | Jakie statusy rozpoznania dopuszczamy? | P31–P32 | Sygnał → materiał → hipoteza → wzorzec powtarzalny → rozpoznany mechanizm → mechanizm systemowy → wniosek diagnostyczny. P34 | Czym jest Syndrom? | P31–P33 | Konstruktem diagnostycznym odpowiadającym rozpoznanej konfiguracji mechanizmu. Nie powstaje bezpośrednio z Karty ani Sygnału. P35 | Czy Syndrom jest częścią pierwotnego alfabetu ontologii? | P34 | Nie. Jest konstruktem pochodnym. P36 | Czym jest Strefa Zgniotu? | P13–P16, P32 | Konstruktem pochodnym wymagającym utrwalonej, funkcjonalnie podtrzymywanej rozbieżności między porządkiem deklarowanym a respektowanym. P37 | Czym jest Uzasadnienie decyzji? | P10–P22 | Odrębnym śladem praktyki wiążącym Decyzję z użytymi przesłankami, Wiedzą, Wartościami, Celami i okolicznościami działania. P38 | Decyzja i Interwencja — jeden obiekt? | P31 | Nie. Mechanizm → hipoteza interwencji → Decyzja → Interwencja/działanie. P39 | Czym jest Decyzja? | P19–P22, P37 | Rozstrzygnięciem: działanie, zaniechanie, dalsza obserwacja albo akceptacja Stanu rzeczy. P40 | Co tworzy Decyzja? | P39 | Nowy Stan rzeczy. Dzięki temu ontologia ma pętlę zwrotną. P41 | Czy Monitoring należy do ontologicznego rdzenia? | P40 | Sam monitoring jest procesem/metodą. Nowe obserwacje, wyniki i ślady powstające w monitoringu należą do rdzenia jako materiał. P42 | Czym jest Harmonia poznawcza? | P11–P25 | Właściwością/stanem pochodnym systemu, nie osobnym pierwotnym bytem. Nie oznacza zgody ani braku konfliktu. P43 | Czym jest Suwerenność poznawcza? | P3–P40 | Zdolnością systemową do kontroli i rekonstrukcji drogi Stan rzeczy → Wiedza/Wartości → Decyzja, wraz z możliwością korekty. P44 | Czy AuditTrail jest obiektem rdzenia? | P8–P43 | Nie jako techniczny AuditTrail. W domenie istnieją ślady i odtwarzalność drogi rozpoznania; techniczny AuditTrail należy do implementacji. P45 | Czy Karta jest Aggregate Root ontologii? | P3 | Nie. Może być agregatem w aplikacji. Stan rzeczy pozostaje centrum ontologii domenowej. P46 | Czy AI należy do ontologii? | P1–P2 | Nie. AI jest możliwym narzędziem przetwarzania/Language-to-Structure. P47 | Czy PRD Roberta określa ontologię? | P1–P46 | Nie. PRD jest modelem implementacyjnym i dopiero zostanie sprawdzony wobec zatwierdzonej Ontologii 3iM. P48 | Jak kończymy v0.1? | wszystkie | Przeprowadzamy jeszcze co najmniej jeden drugi test przypadkiem o innej strukturze, poprawiamy ujawnione błędy i dopiero wtedy zamrażamy Ontologię 3iM v0.1.

Wynik drzewa

Jeżeli przyjmiemy rekomendowane odpowiedzi, dostajemy cztery fundamentalne porządki, których wcześniej nie mieliśmy tak czysto rozdzielonych:

1. Wiedza ↔ Wartość — Relacje W/W
2. Wartość ↔ Wartość — konflikt, hierarchia, pierwszeństwo, równoważenie
3. Uczestnik/Rola ↔ rozpoznanie/Decyzja — Relacje wpływu i odpowiedzialności
4. Presja, ograniczenia, interesy, bodźce — okoliczności działania

A cała ontologia organizuje się wokół osi:

Sygnał → Stan rzeczy → materiał → Twierdzenia → Wiedza + Wartości → Relacje W/W + relacje Wartość–Wartość + Relacje wpływu → Problem → Proces problemowy → Hipoteza ↔ Kontrhipoteza → Mechanizm → ewentualny Syndrom → Hipoteza interwencji → Decyzja → nowy Stan rzeczy → nowe rozpoznanie.

To jest komplet drzewa decyzji, który można teraz dać Robertowi jako naszą mapę rozstrzygnięć do Ontologii 3iM v0.1. Następnym krokiem po zatwierdzeniu nie będzie już kolejna rozmowa o pojęciach, tylko drugi test i formalny zapis v0.1.

Ontologia 3iM v0.1 — kompletne drzewo decyzyjne

P | Decyzja | Zależy od | Rekomendowane rozstrzygnięcie -- | -- | -- | -- P1 | Co budujemy? | — | Ontologię domenową 3iM v0.1, niezależną od aplikacji Roberta. P2 | Co wchodzi do rdzenia? | P1 | Tylko elementy istniejące w logice 3iM: obiekty, relacje, atrybuty, statusy i konstrukty pochodne. Karta, API, AI, Wizard, kwestionariusz itd. są poza rdzeniem. P3 | Co jest centralnym obiektem rozpoznania? | P2 | Stan rzeczy. Nie Karta, nie Sygnał, nie Syndrom i nie człowiek. P4 | Czym jest Sygnał? | P3 | Zdarzeniem wejściowym: „coś tu nie gra”. Wskazuje potrzebę rozpoznania Stanu rzeczy, ale niczego nie diagnozuje. P5 | Czym jest Uczestnik? | P2 | Encją będącą źródłem materiału i perspektywy, ale nie obiektem klasyfikacji osobowościowej. P6 | Czym jest Rola? | P5 | Kontekstową pozycją uczestnika względem badanego Stanu rzeczy, procesu i decyzji. P7 | Czym jest Perspektywa? | P5–P6 | Odrębnym obiektem kontekstowym: kto, z jakiej roli, przy jakim dostępie do Wiedzy i w jakim zakresie ujmuje Stan rzeczy. P8 | Co jest materiałem poznawczym? | P3 | Ślady praktyki: wypowiedzi, dokumenty, dane, decyzje, zachowania, pominięcia, wyniki, zapisy procesu itd. P9 | Czy Źródło i materiał to jedno? | P8 | Nie. Materiał jest konkretnym śladem; Źródło określa jego pochodzenie, autora, datę, wersję, zakres i możliwość weryfikacji. P10 | Czym jest Twierdzenie? | P8–P9 | Zdaniem mówiącym coś o Stanie rzeczy. Ma źródło, zakres i status epistemiczny. Nie jest automatycznie Wiedzą. P11 | Czym jest Wiedza? | P10 | Uporządkowany układ elementów Wiedzy/twierdzeń wraz z podstawami, zakresem, statusem i granicami. Nie pojedynczy worek „wszystko, co wiadomo”. P12 | Na jakim poziomie działa Relacja W/W? | P11 | Na konkretnym elemencie Wiedzy ↔ konkretnej Wartości, nie między „całą Wiedzą” a „całym systemem wartości”. P13 | Czym jest Wartość? | P3 | Kryterium ważności, pożądania, słuszności, pierwszeństwa albo dopuszczalnego kosztu. P14 | Deklarowana i respektowana — dwie klasy Wartości? | P13 | Nie. To status Wartości w określonym kontekście. Respektowanie trzeba rekonstruować z praktyki. P15 | Czy Wartości mogą pozostawać w relacji między sobą? | P13–P14 | Tak. To osobny porządek: Wartość ↔ Wartość: konflikt, pierwszeństwo, podporządkowanie, równoważenie. P16 | Czy relacja Wartość–Wartość to Relacja W/W? | P15 | Nie. Relacje W/W istnieją wyłącznie między Wiedzą i Wartościami. P17 | Czym są presja czasu, interes, bodziec, ograniczenie? | P13–P16 | Okolicznościami działania, nie Wartościami i nie Relacjami W/W. P18 | Czym jest Cel? | P13 | Odrębnym obiektem: pożądanym stanem lub kierunkiem. Cel może wynikać z Wartości, ale nie jest z nimi tożsamy. P19 | Czym dokładnie jest Relacja W/W? | P11–P16 | Relacją między elementem Wiedzy a Wartością pokazującą ich funkcjonalne oddziaływanie. Może być harmonijna, napięta, filtrująca, zastępująca itd. Nie ograniczamy jej do „Wartość blokuje Wiedzę”. P20 | Czy Relacja W/W jest jednokierunkowa? | P19 | Nie. Wartości mogą wpływać na użycie Wiedzy, a Wiedza może zmieniać wartościowanie i hierarchię Wartości. P21 | Czym jest Relacja wpływu? | P5–P6 | Osobną relacją opisującą, kto może wnieść Wiedzę, zakwestionować, zatrzymać, zdecydować lub zamknąć proces. Nie należy do Triady. P22 | Czym jest Odpowiedzialność? | P21 | Relacją Uczestnik/Rola ↔ Decyzja/Skutek, z określonym zakresem. Nie czwartym elementem Triady. P23 | Czym są Kody asocjacji? | P3–P7 | Kontrolowanymi sposobami ujmowania elementów Stanu rzeczy: Zdarzenie, Proces, Właściwość, Relacja. P24 | Do czego przypisujemy Kod? | P23 | Do ujęcia elementu Stanu rzeczy, nie do człowieka i nie ontologicznie do Karty. P25 | Czy jeden element może być ujmowany kilkoma Kodami? | P23–P24 | Tak. Kody są równorzędne i mogą współwystępować. P26 | Czym jest Problem? | P3, P13, P18 | Konstruktem pochodnym: Stan rzeczy rozpoznany jako istotnie niepożądany ze względu na Wartość, Cel albo przewidywany Skutek. P27 | Proces problemowy i Mechanizm problemowy — jedno? | P26 | Nie. Proces mówi, jak problem rozwija się w czasie. Mechanizm mówi, jakie zależności sprawiają, że powstaje, trwa lub wraca. P28 | Czym jest Hipoteza mechanizmu? | P27 | Proponowanym wyjaśnieniem mechanizmu, posiadającym jawne przesłanki i zakres. P29 | Czym jest Kontrhipoteza? | P28 | Nie osobną klasą. To Hipoteza pozostająca w relacji konkuruje_z wobec innej hipotezy. P30 | Co rozstrzyga między hipotezami? | P28–P29 | Materiał rozstrzygający: taki, którego wyniki różnicują przewidywania hipotezy i kontrhipotezy. P31 | Kiedy wolno mówić o Mechanizmie? | P28–P30 | Po zebraniu odpowiedniego materiału, sprawdzeniu alternatyw i wykazaniu zależności. Jeden sygnał nie wystarcza. P32 | Czy powtarzalność jest osobnym bytem? | P31 | Nie. Jest atrybutem/właściwością wzorca lub mechanizmu: częstotliwość, trwałość, wyjątki, przewidywalność. P33 | Jakie statusy rozpoznania dopuszczamy? | P31–P32 | Sygnał → materiał → hipoteza → wzorzec powtarzalny → rozpoznany mechanizm → mechanizm systemowy → wniosek diagnostyczny. P34 | Czym jest Syndrom? | P31–P33 | Konstruktem diagnostycznym odpowiadającym rozpoznanej konfiguracji mechanizmu. Nie powstaje bezpośrednio z Karty ani Sygnału. P35 | Czy Syndrom jest częścią pierwotnego alfabetu ontologii? | P34 | Nie. Jest konstruktem pochodnym. P36 | Czym jest Strefa Zgniotu? | P13–P16, P32 | Konstruktem pochodnym wymagającym utrwalonej, funkcjonalnie podtrzymywanej rozbieżności między porządkiem deklarowanym a respektowanym. P37 | Czym jest Uzasadnienie decyzji? | P10–P22 | Odrębnym śladem praktyki wiążącym Decyzję z użytymi przesłankami, Wiedzą, Wartościami, Celami i okolicznościami działania. P38 | Decyzja i Interwencja — jeden obiekt? | P31 | Nie. Mechanizm → hipoteza interwencji → Decyzja → Interwencja/działanie. P39 | Czym jest Decyzja? | P19–P22, P37 | Rozstrzygnięciem: działanie, zaniechanie, dalsza obserwacja albo akceptacja Stanu rzeczy. P40 | Co tworzy Decyzja? | P39 | Nowy Stan rzeczy. Dzięki temu ontologia ma pętlę zwrotną. P41 | Czy Monitoring należy do ontologicznego rdzenia? | P40 | Sam monitoring jest procesem/metodą. Nowe obserwacje, wyniki i ślady powstające w monitoringu należą do rdzenia jako materiał. P42 | Czym jest Harmonia poznawcza? | P11–P25 | Właściwością/stanem pochodnym systemu, nie osobnym pierwotnym bytem. Nie oznacza zgody ani braku konfliktu. P43 | Czym jest Suwerenność poznawcza? | P3–P40 | Zdolnością systemową do kontroli i rekonstrukcji drogi Stan rzeczy → Wiedza/Wartości → Decyzja, wraz z możliwością korekty. P44 | Czy AuditTrail jest obiektem rdzenia? | P8–P43 | Nie jako techniczny AuditTrail. W domenie istnieją ślady i odtwarzalność drogi rozpoznania; techniczny AuditTrail należy do implementacji. P45 | Czy Karta jest Aggregate Root ontologii? | P3 | Nie. Może być agregatem w aplikacji. Stan rzeczy pozostaje centrum ontologii domenowej. P46 | Czy AI należy do ontologii? | P1–P2 | Nie. AI jest możliwym narzędziem przetwarzania/Language-to-Structure. P47 | Czy PRD Roberta określa ontologię? | P1–P46 | Nie. PRD jest modelem implementacyjnym i dopiero zostanie sprawdzony wobec zatwierdzonej Ontologii 3iM. P48 | Jak kończymy v0.1? | wszystkie | Przeprowadzamy jeszcze co najmniej jeden drugi test przypadkiem o innej strukturze, poprawiamy ujawnione błędy i dopiero wtedy zamrażamy Ontologię 3iM v0.1.

Wynik drzewa

Jeżeli przyjmiemy rekomendowane odpowiedzi, dostajemy cztery fundamentalne porządki, których wcześniej nie mieliśmy tak czysto rozdzielonych:

1. Wiedza ↔ Wartość — Relacje W/W
2. Wartość ↔ Wartość — konflikt, hierarchia, pierwszeństwo, równoważenie
3. Uczestnik/Rola ↔ rozpoznanie/Decyzja — Relacje wpływu i odpowiedzialności
4. Presja, ograniczenia, interesy, bodźce — okoliczności działania

A cała ontologia organizuje się wokół osi:

Sygnał → Stan rzeczy → materiał → Twierdzenia → Wiedza + Wartości → Relacje W/W + relacje Wartość–Wartość + Relacje wpływu → Problem → Proces problemowy → Hipoteza ↔ Kontrhipoteza → Mechanizm → ewentualny Syndrom → Hipoteza interwencji → Decyzja → nowy Stan rzeczy → nowe rozpoznanie.

To jest komplet drzewa decyzji, który można teraz dać Robertowi jako naszą mapę rozstrzygnięć do Ontologii 3iM v0.1. Następnym krokiem po zatwierdzeniu nie będzie już kolejna rozmowa o pojęciach, tylko drugi test i formalny zapis v0.1.